Familia dugu Europan!

Apropa Cultura 20 urteko ibilbidea ospatzear dago Auditori-n hasi zenetik. Gaur egun ia 200 kultur ekipamenduz osatutako sarea du Katalunian, eta ordezkaritza du Balear Uharteetan, Euskadin eta Madrilen. Europako beste hiri batzuetan antzeko proiektuak ere sortzen joan direla jakin dugu.

Austria, Frantzia, Belgika, Finlandia, Alemania, Suitza eta Luxenburgon ditugu "ahizpak". Kasu guztietan, irabazi-asmorik gabeko erakundeak dira, eta diru-laguntza publikoak eta laguntza pribatua jasotzen dituzte beren xedea garatzeko: gizarte-bazterketako egoeran edo arriskuan dauden pertsonei kulturarako sarbidea erraztea; 8 eta 20 urte bitarteko ibilbideekin.

Zirraragarria da behar hori nonahi azaleratzen dela ohartzea. Zoritxarrez, gizarte-bazterketaren errealitatea partekatua da; baina baita berariazko programak behar direlako kontzientzia ere, merkatuaren inertziak, berez, ez baitu bermatzen sarbide hori.

Luxenburgon, eskerrak eman nahi dizkiogu Culture for all-eko Luis Santiagori, bera izan baita Europako sare honen sorrerarekin konektatu eta bultzatu gaituen pertsona. Baita Hunger auf Kunst und Kultur-eko Mònika Wagner ere, parte hartzera gonbidatzeko.

Frantzian, Culture du Coeur bere departamenduen erdian dago, eta gizarte eta osasun erakundeen bidez sarbidea errazten du, Apropa Culturaren antzera. 6.000 programatzaile inguru ditu bere sareak. Bitxia bada ere, gainerako herrialdeetan, sarbidea pertsona onuradunari errazten zaio zuzenean. 

Belgikan, 27. artikulua kultura-bitartekaritzan espezializatu da, eta, bereziki, pobreziaren mugaren azpitik bizi diren pertsonen banakako sarbidea sustatzen du. Austrian, KulturPass programak estatu federal bakoitzean ordezkaritzak ditu, autonomoak eta autofinantzatuak, Vienaren koordinaziopean.

Suitzan, programa Caritasetik kudeatzen da, eta identifikazio-txartel bat du, kultura-eskaintza doan eskuratzeko aukera ematen duena. Alemanian KulturLeben Berlin, KulturRaum München eta KulturListe Düsseldorf bezalako ekimenak aurkitzen ditugu. Bere ezaugarri garrantzitsuenetako bat bere “guests” (gonbidatuak) kultur jardueretara laguntzen duen bolondres kopuru handia da. Deitu, proposamenak egin eta lagundu egiten diete, ulertzen baitute babes hori gabe pertsona asko ez liratekeela joango. Gizarte-zerbitzuek bideratutako pertsonak dira, eta ez dira inolako talde antolatuan sartzen.

Pertsonalki, "gonbidatuak" terminoa izugarri gustatzen zait. Kultura-ekipamenduek estreinaldietan VIP gonbidatuak dituzten bezala, Alemanian ere gizarte-gonbidatuak dira.

Alemanian, Suitzan eta baita Lyonen ere, eskaintzaren barruan kirol ekitaldiak sartzen dira kultur programazioan. Duela gutxi Berlingo proiektua bisitatu nuen, bere 15. urteurrena dela eta. Sortzaileak, Angela Meyenburg-ek, sarbideaz harago doazen ekimenak bultzatu ditu, hala nola orkestra inklusibo ikaragarria.

Finlandian, Kaikukortti programa datuen analisian eta pertsona onuradunen identifikazioan duen heldutasunagatik nabarmentzen da, barra kodea duen txartela baitute. 100 udalerritan baino gehiagotan dago, eta, bitxia bada ere, duela 16 urte jaio zen Helsinkiko Arte Publikoko museoan —Apropa Culturaren Auditori bezala—, berezko erakunde bihurtu aurretik.

Azken topaketan albiste kezkagarri bat jaso genuen: bi herrialdek, Belgikak eta Finlandiak, murrizketa handiak jasan dituzte 2026rako aurreikusitako diru-laguntzetan, egungo egoera politikoaren ondorioz.

Horregatik Europako sare hau indartu nahi dugu: bizitzen ari garen une kritikoetan indartsuago izateko, aurrerapena kalteberatasun egoeran dauden pertsonen kontura egin ez dadin, eta kulturarako duten eskubidea defendatuko duten aliantzak ehuntzen jarraitzeko.

Sonia Gainza, Apropa Cultura zuzendaria.